Gaeilge | English

Buartha faoi riaráistí morgáiste? Cuir glao ar MABS inniu ar 0761 07 2000.

Freagairtí maidir le riaráistí morgáiste agus fiachas pearsanta

Réamhrá

Tá roinnt tionscnaimh éagsúla ar siúl chun dul i ngleic leis na fadhbanna idirnasctha a bhaineann le riaráistí morgáiste agus fiachas pearsanta eile. Tá formhór na dtionscnamh sin san áireamh sa Phlean um Riaráistí Morgáiste a leagtar amach thíos.

Fógraíodh tuilleadh beartas nua ar 13 Bealtaine 2015, ina measc ról níos mó don tSeirbhís Bhuiséadta agus Chomhairle Airgid (MABS). Fógraíodh sonraí an róil nua seo ar 1 Meán Fómhair 2015, ina measc seirbhís tiomnaithe i leith riaráistí morgáiste, ar fáil i roinnt láthair de chuid MABS agus seirbhís meantóireachta chun cabhrú le daoine a bhfuil orthu dul chuig an chúirt. Seoladh na seirbhísí seo ar 22 Nollaig 2015.

Tugtar faisnéis chúlra maidir leis na tionscnaimh sin i sraith tuarascálacha a théann siar go 2010 – féach 'Tuilleadh eolais' thíos.

An Plean um Riaráistí Morgáiste

Fógraíodh an Plean um Riaráistí Morgáiste an 13 Márta 2013. Déantar achoimre ar phríomhphointí an Phlean thíos:

An Cód Iompair ar Riaráistí Morgáiste (CIRM)

Leagtar amach sa Chód Iompair reachtúil ar Riaráistí Morgáiste (pdf) ón mBanc Ceannais an creat nach mór d’iasachtóirí a úsáid agus iad ag déileáil le hiasachtaithe a bhfuil riaráistí morgáiste acu nó atá i mbaol riaráistí – ‘réamhriaráistí’. Tháinig an bunleagan den CIRM i bhfeidhm i mí Feabhra 2010. Rinneadh athrú suntasach ar an mbunleagan sin agus tugadh an leagan nua isteach i mí Eanáir 2011, tar éis fhoilsiú thuarascáil an Ghrúpa Saineolaithe maidir le Riaráistí Morgáiste agus Fiachas Pearsanta – féach 'Tuilleadh eolais' thíos. Tar éis athbhreithniú eile, tháinig Cód athbhreithnithe i bhfeidhm i mí Iúil 2013.

I Meitheamh 2015, rinne an Banc Ceannais tuairisciú ar chigireacht théamach chomhlíonta an PRRM.

Léigh tuilleadh inár gcáipéis maidir le Cóid chosanta tomhaltóirí agus morgáistí.

Reachtaíocht um dhócmhainneacht phearsanta

Tugadh isteach leis an Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012 próisis nua um réiteach fiachais, atá faoi réir coinníollacha i ngach cás:

  • Fógra um Fhaoiseamh Fiachais chun díscríobh fiachais cháilithigh a mhéid le €20,000 (méadaithe go €35,000) a cheadú, faoi réir tréimhse mhaoirseachta 3 bliana
  • Socrú Réitigh Fiachais le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais neamhurraithe thar 5 bliana
  • Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta le haghaidh réiteach comhaontaithe fiachais faoi urrús a mhéid le €3 milliún (ach is féidir an chaidhp seo a mhéadú le toiliú gach creidiúnaí faoi urrús) agus fiachais gan urrús thar 6 bliana

Déanann an tAcht um Dhócmhainneacht Phearsanta (Leasú) 2015 foráil d’athbhreithniú cúirte a dhéanamh ar Shocruithe um Dhócmhainneacht Phearsanta atá beartaithe; an tairseach d’Fhógraí um Fhaoiseamh Fiachais a mhéadú aníos ó €20,000 go dtí €35,000; agus cumhachtaí rialála Sheirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI) a threisiú. Tá gach cuid den Acht i bhfeidhm anois.

Féimheacht

Athbhreithníodh leis an Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012 na rialacha maidir le féimheacht. Tháinig roinnt athruithe ar an dlí féimheachta i bhfeidhm an 3 Nollaig 2013. Déanann an tAcht um Fhéimheacht (Leasú) 2015 roinnt athruithe eile. Tháinig formhór díobh i bhfeidhm ar 29 Eanáir 2016. Léigh tuilleadh inár gcáipéis maidir le féimheacht.

An tSeirbhís Faisnéise agus Comhairle ar Riaráistí Morgáiste

Seoladh an tSeirbhís um Fhaisnéis agus Comhairle faoi Riaráistí Morgáiste i Meán Fómhair 2012 chun cabhrú le daoine ag a bhfuil deacrachtaí morgáiste. Is éard atá ann:

Comhairle airgeadais: Má tá tú ag ardchéim sa phróiseas PRRM, féadfaidh tú anois dul i gcomhairle le cuntasóir cleachtach chun comhairle a fháil ar impleachtaí roghanna staonta a bheartaíonn d’iasachtóir. Íocfaidh d’iasachtóir as an gcomhairliúchán seo. Féadfaidh tú cuntasóir a roghnú ó phainéal a cuireadh i dtoll a chéile ó chomhaltaí de chomhlachtaí aitheanta cuntasaíochta, lena n-áirítear Institiúid na gCuntasóirí Cairte in Éirinn, Cumann na gCuntasóirí Cairte Deimhnithe, Institiúid na gCuntasóirí Deimhnithe Poiblí agus Institiúid na gCuntasóirí Poiblí Corpraithe. Féadfaidh tú teacht ar níos mó faisnéise air seo sa cháipéis phrótacail (pdf) ar an láithreán gréasáin keepingyourhome.ie, áit a dtiocfaidh tú ar liosta de chuntasóirí rannpháirteacha chomh maith.

An Clár Lárnach Creidmheasa

Déantar foráil san Acht um Thuairisciú Creidmheasa, 2013 do bhunú agus oibriú córas Clár Lárnach Creidmheasa (CLC) reachtúil. Ceanglófar ar sholáthróirí creidmheasa chun réimse cuimsitheach d’fhaisnéis chreidmheasa a thuairisciú. Ina theannta sin, beidh dualgas orthu seiceáil leis an gClár i dtaobh gach iarratais ar chreidmheas os cionn luach €2,000. Beidh tomhaltóirí i dteideal cóip amháin saor in aisce a fháil dá dtaifead gach 12 mhí.

Pléifidh céim tosaigh an CLC le hiasachtaí do thomhaltóirí agus tá coinne leis go rachaidh an chéim seo beo sa bhliain 2016.

Freagairtí eile

Mar aon leis na príomhthionscnaimh a dtugtar breac-chuntas orthu thuas, áirítear i measc na n-athruithe móra an méid a leanas:

Ceadaíonn na Rialacháin maidir le Measúnú Tithíochta Sóisialta d’iasachtaithe ar measadh go raibh a morgáiste neamh-iniompartha faoin PRRM measúnú a fháil le haghaidh tithíocht shóisialta.

Is do dhaoine atá in anacair mhorgáiste agus do dhaoine atá páirteach i Socrú Réitigh Fiachais nó i Socrú um Dhócmhainneacht Phearsanta a chuirtear socruithe ar fáil chun Cáin Mhaoine Áitiúil (CMÁ) a iarchur.

Leasaigh an Banc Ceannais (pdf) an bealach a fhoilsíonn siad sonraí ar riaráistí morgáiste. Áirítear leis na tuarascálacha nua riaráistí um cheannach-chun-díol agus tá sé de chuspóir acu rianú níos fusa na roghanna éagsúla eile a éascú atá ar fáil d’iasachtaithe.

Eisíonn an Roinn Airgeadais tuarascálacha míosúla ar riaráistí morgáiste agus ar athstruchtúruithe morgáiste do na 6 phríomhiasachtóir atá clúdaithe ag Spriocanna an Bhainc Cheannais um Réiteach Riaráistí Morgáiste. Baineann na figiúirí sin le morgáistí ar phríomháiteanna cónaithe amháin.

Cuireann tionscnamh speisialta ar chumas chustaiméirí Ghrúpa AIB agus KBC Bank éascaitheoir tríú páirtí a fhostú chun dul i dteagmháil leis an mbanc ar a son. Is í Eagraíocht Sealbhóirí Morgáiste na hÉireann (IMHO) a sholáthraíonn an tseirbhís, atá á maoiniú ag na bainc, ach oibrítear í go neamhspleách ar na bainc.

Cuireadh creatlach um athstruchtúrú fiachas anásta tomhaltóra i measc iasachtóirí iolracha an Bhainc Cheannais i bhfeidhm i rith 2013 ar bhonn píolótach agus foilsíodh athbhreithniú ar a torthaí (pdf) in Aibreán 2014.

Foráiltear san Acht um Chosaint Tomhaltóirí (Gnólachtaí Seirbhísithe Creidmheasa a Rialáil), 2015 go mbeidh an chosaint chéanna ag daoine ar aistríodh a morgáistí chuig aonáin neamhrialáilte a bhí acu sular díoladh an iasacht.

Tuilleadh eolais

Cuireann na tuarascálacha a leanas tuilleadh faisnéise ar fáil ar an gcúlra atá leis na forbairtí ar a dtugtar breac-chuntas thuas.

D’fhoilsigh an Grúpa Saineolaithe maidir le Riaráistí Morgáiste agus Fiachas Pearsanta, ar a raibh an tUasal Hugh Cooney ina chathaoirleach, a dtuarascáil deiridh (pdf) i Samhain 2010, a chuir le tuarascáil eatramhach (pdf) a rinneadh in Iúil 2010.

Foilsíodh tuarascáil ar Bhainistíocht Fiachais Phearsanta agus Forfheidhmiú Fiachais (pdf) de chuid an Choimisiúin um Athchóiriú an Dlí i Nollaig 2010.

Rinne an Grúpa Oibre Idir-Rannach um Riaráistí Morgáiste, ar a raibh an tUasal Declan Keane ina chathaoirleach tuairisciú (pdf) an 30 Meán Fómhair 2011.

D’fhoilsigh an Sainghrúpa um Athshealbhú a dtuarascáil (pdf) i Nollaig 2013.

Chuir Comhchoiste um Airgeadas, Caiteachas Poiblí agus Athchóiriú de chuid an Oireachtais éisteachtaí ar bun go luath in 2014 ar cheisteanna a bhain le próisis réitigh riaráistí morgáiste agus d’fhoilsigh siad a dtuarascáil (pdf) in Iúil 2014. D’fhoilsigh an Banc Ceannais a bhfreagairt (pdf) don tuarascáil seo i nDeireadh Fómhair 2014.

D’fhoilsigh Comhchoiste Dlí agus Cirt agus Comhionannais an Oireachtais tuarascáil in Iúil 2015, inar moladh gur cheart téarma na féimheachta a laghdú anuas ó 3 bliana go dtí 1 bhliain, agus go dtabharfaí síneadh a fhad le 3 bliana faoi chúinsí áirithe. Tháinig an t-athrú seo i bhfeidhm ar 29 Eanáir 2016, nuair a thosaíodh formhór d'fhorálacha an Achta um Fhéimheacht (Leasú) 2015.

Page edited: 29 March 2016